Our Health

రచయత ఖజానా


పాజిటివ్ సైకాలజీ ( positive psychology ).2.

In మానసికం, Our minds on మే 19, 2012 at 2:35 సా.

పాజిటివ్ సైకాలజీ ( positive psychology )( ఆశావాద మనస్తత్వం ).2.

  పాజిటివ్  సైకాలజీ ‘ పితా మహుడు ‘ మార్టిన్ సెలిగ్మన్ ‘ 
ముందుగా చదువరులు , సైకాలజీ ( psychology ) కీ , సైకియాట్రీ ( psychiatry ) కీ తేడా తెలుసుకోవాలి.
psyche అంటే మనసు లేక మెదడు కు సంబంధించిన అని అర్ధం లజీ ( logy ) అంటే శాస్త్రం లేక తర్కం అని. మనసు లేక మెదడు కు సంబంధించిన విషయాల వివరాలు  అన్న మాట.  మరి సైకియాట్రీ అంటే కూడా మెదడు కు సంబంధించిన వివరాలు అనుకోవచ్చు.
మరి తేడా ఏమిటంటే , సైకాలజీ లో కేవలం మానవుల ఆలోచనలు, అనుభూతులను, ప్రవర్తనను విపులం గా పరిశీలించి , మానవులు అలవాటు చేసుకున్న చెడు ప్రవర్తన, లేక చెడు ఆలోచనలకు, వారి నిరాశా వాద ధోరణులకు,  పరిష్కారం వారే తెలుసుకొని (  అంటే  సైకాలజిస్ట్  సహాయం తో ), వారి  ఆలోచనలూ, ప్రవర్తనలో మార్పులు తెచ్చుకొని , తద్వారా , వారు లబ్ది పొందగలగడం.  ఇక్కడ గమనించ వలసినది ఏమిటంటే, మన ఆలోచనా ధోరణి లో మార్పులే మందులు గా పని చేస్తాయన్న మాట.  అంటే సైకాలజిస్ట్  చేసేది  మానసిక పరివర్తన తో చికిత్స.
కానీ సైకియాట్రీ ను ప్రాక్టీసు చేసే సైకియాట్రిస్ట్  అలా కేవలం ప్రవర్తనలో మార్పే కాకుండా ,  అవసరమయిన మందులు కూడా ఇవ్వడం, లేదా కరెంటు చికిత్స ( దీనినే ఎలెక్ట్రో కన్వల్సివ్ తెరపీ లేక ECT అంటారు ) ద్వారా కూడా చికిత్స చేసి జబ్బు ను దూరం చేస్తారు. ఇక్కడ సైకియాట్రిస్ట్ చేసే చికిత్సలో  మానసిక పరివర్తన ప్లస్ మందులు ఉంటాయి.
ఒక ఉదాహరణ:  డిప్రెషన్ తీవ్రం గా లేనప్పుడు మందులు లేకుండా కూడా ఆ పరిస్థితి నుంచి బయట పడవచ్చు.  మానవులలో ఎక్కువ శాతం మంది డిప్రెషన్ ను వారి జీవితం లో ఎప్పుడో ఒకప్పుడు అనుభవించే వారే ! కానీ అందరూ మందులు తీసుకునే బాగవడం లేదు కదా !
ఇక అసలు సంగతి : ఈ పాజిటివ్ సైకాలజీ ఎలా ప్రారంభమయిందంటే : 1950 నుంచీ  ప్రపంచం లో ఉన్న ప్రముఖ  సైకాలజిస్ట్లులు  కేవలం మానసిక వ్యాధులను నయం చేసే లక్ష్యం తో నే కాకుండా , మానవులు  ఆనంద జీవితం గడపగలగటానికి  మార్గాలు అన్వేషించ సాగారు. అంటే శాస్త్రీయం గా .అలా పుట్టినదే  ఈ పాజిటివ్ సైకాలజీ : ఈ పాజిటివ్ సైకాలజీ కి పితా మహుడు , ఇరవైయ్యవ శతాబ్దం లో అత్యంత ప్రముఖ సైకాలజిస్ట్ లలో ఒకడు గా గుర్తించ బడుతున్న  మార్టిన్ సెలిగ్మన్ ( Martin Seligman ). ఇతనూ , ఇంకో సైకాలజిస్ట్ ‘ మిహాలీ ‘ కలిసి ఈ పాజిటివ్ సైకాలజీ అనే ప్రత్యెక విభాగానికి అంకురార్పణ చేశారు.  మన నిత్య జీవితం లో ఎంతో విలువైన ఈ పాజిటివ్ సైకాలజీ, అప్పటినుంచి అంచెలంచెలు గా విస్తరిస్తూంది. పాజిటివ్ సైకాలజీ కి  వారిద్దరూ ఇచ్చిన  నిర్వచనం : ‘ ఈ  ఆశావాద మనస్తత్వం అంటే  పాజిటివ్ సైకాలజీ మానవులను శాస్త్రీయం గా అవగాహన చేసుకోడానికీ, అలాగే తగు మార్పులు తెచ్చి , దానివల్ల  వ్యక్తులూ , కుటుంబాలూ , సంఘాలూ , అత్యంత ప్రయోజనం పొందేట్టు చేస్తుందని మేము విశ్వసిస్తున్నాము ‘ 
పాజిటివ్ సైకాలజీ మానవులలో ప్రతిభనూ, సామర్ధ్యాలనూ  బయటకు తీసి వారిని  విజయ పధం లో పయనింప చేసి తద్వారా, సామాన్య జీవితాలను కూడా ఎంతో అర్ధ వంతం చేస్తుంది, కేవలం రుగ్మతలను మానించడమే కాక !
వచ్చే  టపాలో ఇంకొన్ని వివరాలు తెలుసుకుందాము !

పాజిటివ్ సైకాలజీ అందరికీ ఎందుకు ?.1.

In మానసికం, Our minds on మే 19, 2012 at 12:03 సా.

పాజిటివ్ సైకాలజీ అందరికీ ఎందుకు ?.1.

మనం, నిత్య జీవితం లో ఎన్నో ఒడి దుడుకులు  ఎదుర్కొంటూ ఉంటాము. జననం నుంచీ, తుది క్షణాల దాకా , వయసు తో సంబంధం లేకుండా ,  అనేక అనుభూతులు ఆస్వాదిస్తూ  ఉంటాము.  సుఖాలు వచ్చినప్పుడు, ఆనందం తో పరవశులవుతాము. అలాగే కష్టాలు అనుభవం అవుతున్నప్పుడు ,  తల్లడిల్లి పోతాము. 

నిరాశా నిస్పృహలకు లోనవుతాము. ఆ కష్టాలు త్వరగా తీరిపోవాలని  కోరుకుంటూ ఉంటాము.  ఈ  ఆనంద విచార నిత్య ఘర్షణలో మనం విజయ వంతం ఎట్లా అవగలం?  విషాదం పైన విజయానికి సరిపడిన ‘ ఆయుధాలు ‘ మనకు ఉన్నాయా ? ఒకవేళ విషాదం అనివార్యమైతే , దానిని ఏ దృక్పధం తో  తీసుకోగలం ?  మరి మన జీవితాలలో  ఆనంద మయ సమయాన్ని ఏ విధం గా మనం ఎక్కువ చేసుకోగలం? 

మనం ఆచరిస్తున్న జీవన శైలి , ఆచార వ్యవహారాలూ , సంప్రదాయాలూ , మనల్ని నిజంగా ఆనంద పరుస్తున్నాయా ? మరి శాస్త్రీయం గా ఏమైనా  కిటుకులు ఉన్నాయా ?,  మన జీవితాలు ఎక్కువ ఆనందం గా ఉండటానికి ? 
వీటికి సమాధానాలు వెదకడం కోసమే  మనమందరం పాజిటివ్ సైకాలజీ  ( positive psychology )  గురించి తెలుసుకోవాలి. 
వచ్చే టపా నుంచి ఈ పాజిటివ్ సైకాలజీ వివరాలు తెలుసుకుందాము. 

హృదయం, లయ తప్పితే ఏ పరీక్షలు చేయించాలి?.38.

In Our Health on మే 19, 2012 at 9:52 ఉద.

హృదయం లయ తప్పితే  ఏ పరీక్షలు చేయించాలి?.38. 

హృదయం లేక గుండె, లయ అంటే ఏమిటి , లయ తప్పటం ఏమిటి , ఏ పరిస్థితులలో లయ తప్పుతుందో , మనం క్రితం టపాలలో వివరం గా చూశాము , తెలుసుకున్నాము కదా !
మరి ఏమి చేయాలి అట్లాంటి పరిస్థితులు ఏర్పడినా,  ఆ అనుమానం వచ్చినా? 
ఈ అనుమానాలను నివృత్తి చేసుకోవడానికి , కార్డియాలజిస్ట్  సలహా తీసుకోవడం ఉత్తమం.
సాధారణం గా  చేసే పరీక్షలు  ఇలా ఉంటాయి.
రక్త పరీక్షలు ( రక్తం లో లవణాలు , తయిరాయిడ్  హార్మోను ,  అలాగే గ్లూకోజు  ఎంత ఉందొ తెలుసుకుంటే కొన్ని కారణాలు  కూడా తెలుస్తాయి. )
అలాగే ECG అంటే ఎలెక్ట్రో కార్డియో గ్రాం అంటే గుండె ‘రాత ‘ కనుక్కుంటే  దానివల్ల కొన్ని కారణాలు తెలియ గలవు. 
కొన్న్ని సమయాలలో కేవలం ఒక సారి తీసిన ఈ సి జీ తో ఒక ఐడియా ఏర్పడక పోవచ్చు , అందు వల్ల 24 గంటల ఈ సి జీ అంటే దానిని Holter monitoring అంటారు. అది అవసరం కావచ్చు. ఎందుకంటే గుండె కొట్టుకోవడం లో అవకతవకలు 24 ఎప్పుడో కొంత సమయం లో రావచ్చు. ఆ సమయం ఒక్క సారి చేయించుకునే ECG అంటే ఈ సి జీ పరీక్ష తో ఏకీభ వించక పోవచ్చు. అందువల్ల ఒక మానిటరింగ్ ఆపరేటస్ ను శరీరానికి ఒక రోజంతా అంటే ఇరవై నాలుగు గంటలూ ‘ తగిలించి ‘ అందులో గుండె రాతలు అంటే ఎలెక్ట్రికల్ యాక్టివిటీ అఫ్ హార్ట్  పరిశీలించుతారన్న మాట. 
యాంజియో గ్రాం ఇంకా ఎకో కార్డియో గ్రాం కూడా అవసరం ఉండవచ్చు , ఉన్న కారణాన్ని బట్టి. 
వచ్చే టపాలో ఇంకొన్ని వివరాలు తెలుసుకుందాము ! 
 


హృదయం, లయ ఎప్పుడు తప్పుతుంది ?. 37.

In Our Health on మే 18, 2012 at 7:11 సా.

 హృదయం,  లయ ఎప్పుడు తప్పుతుంది ?. 37.

మునుపటి టపాలో చూశాము కదా !  గుండె లేక హృదయం రేటు , రిధం అంటే ఏమిటో!
ఇప్పుడు హృదయ  రిధం అంటే లయ  ఏ  ఏ  పరిస్థితులలో తప్పుతుందో తెలుసుకుందాము.
గుండె ధమనుల లో  రక్త ప్రసరణ సరిగా లేనప్పుడు: దీనినే కరోనరీ హార్ట్  డిసీస్  అంటారు ( coronary heart disease )
రక్త పోటు, అంటే అధిక రక్త పీడనం అంటే హై బీ పీ ఉన్నప్పుడు: చాలా కాలం బీ పీ ఎక్కువగా , కంట్రోలు లో లేకుండా ఉన్నప్పుడు , హృదయం అంటే గుండె కండరాలు పెరుగుతాయి. అప్పుడు  ఆ ఎక్కువగా పెరిగిన గుండె కండరాల ద్వారా విద్యుత్  సంకేతాలు సరిగా ప్రసరించక  అవక తవకలు కలగవచ్చు. అప్పుడు లయ తప్ప వచ్చు అంటే రిధం మారుతుందన్న మాట.
తయిరాయిడ్  సమస్య  ఉంటె : తయిరాయిడ్ హార్మోను మనకు చాలా అవసరం. కానీ ఆ హార్మోను  అంటే వినాళ గ్రంధి అంటే ఎండోక్రయిన్  గ్రంధి నుంచి  ఒక నిర్ణీత పరిమాణం లోనే మన దేహం లో వస్తూ ఉండాలి. ఎక్కువ ఉన్నా , తక్కువ ఉన్నా సమస్యలు సృష్టించి, హృదయం అంటే గుండె లయ తప్పటానికి కూడా కారణం అవుతుంది. ఊబ కాయం అంటే , అధిక  బరువు ఉంటె , దానితో గుండెలో ఉత్పన్న మయే సమస్య ల వల్ల కూడా గుండె లయ తప్ప వచ్చు.
డయాబిటీస్ అంటే మధు మేహం ఉంటె: మధు మేహం  కంట్రోలు లో లేనప్పుడు, వారి  బీ పీ లో నూ గుండె లోనూ వచ్చే మార్పుల వల్ల , ఇంకా రక్తం లో తీవ్రం గా గ్లూకోజు పరిమాణం తగ్గితే ( ఈ పరిస్థితిని  హైపో , హైపోగ్లయిసీమియా లేక hypoglycaemia  అంటారు ) కూడా గుండె లయ బద్ధం గా కొట్టుకోక పోవచ్చు.
రక్తం లో ఎలేక్త్రోలయిట్స్  సమ తుల్యం లోపించినప్పుడు : మన రక్తం లో ఎలెక్ట్రో లయిట్స్ అంటే లవణాలు అంటే సోడియం, పొటాసియం , క్లోరయిడ్ , వంటి లవణాలు సమ పాళ్ళ లో ఉండాలి. ఎందుకంటే ఈ  లవణాలు అతి తక్కువ పరిమాణం లో ఉండి, మన శరీరం లో ఉండే అన్ని నాడులలో నుంచీ విద్యుత్  తరంగాలు అంటే  ఇంపల్స్  ను ప్రసారం చేస్తాయి.  అంటే  ఈ చర్య  మన నిత్య జీవితం లో  కరెంటు వైరుల గుండా ప్రసారం ఆయె  పధ్ధతి లో జరుగుతుంది. కానీ  విద్యుత్తు అంత శక్తి వంతం కాదు. అందువల్ల ఈ విద్యుత్తు ను మిల్లీ వోల్ట్ లలో చెపుతారు సాధారణం గా ( అంటే  మామూలు గా కొలిచే విద్యుత్ వోల్ట్ లో పది లక్షల వంతు ). ఈ విషయం ఎందుకు తెలుసుకోవాలంటే , గుండె  లయ బద్ధం గా కొట్టుకోవడానికి కూడా గుండె లో ఉన్న నాడులు ఒక క్రమ పధ్ధతి లో  ఇంపల్స్ ను పంపుతూ ఉండాలి.  ఆ చర్యకు అవసరమయిన లవణాలు సమ పాళ్ళ లో లేనప్పుడు కూడా  ఇంపల్స్ సరిగా అందక , గుండె లయ తప్పుతుంది.
అతిగా కాఫీ కానీ ధూమ పానం అంటే స్మోకింగ్  చేస్తూంటే : ఈ చర్యలు కూడా , లయ తప్ప టానికి కారణాలు.
కొన్ని రకాల మందులు  తీసుకుంటుంటే వాటి  సైడ్ ఎఫెక్ట్స్  వల్ల : కొన్ని మందులు వేరే సమస్యకు తీసుకుంటున్నప్పుడు, వారి ప్రభావం వల్ల కూడా ఎరిత్మియా  రావచ్చు అంటే గుండె , లేక హృదయం లయ తప్ప వచ్చు.
మద్య పానం అతిగా చేస్తుంటే : 
‘ తకిట  తధిమి, తకిట  తధిమి , తందానా, హృదయ  లయల ,జతుల, గతుల  తిల్లానా ,
అని  అభిమాన కధా నాయకుడు కమల్ హసన్  ‘ సాగర సంగమం’ సినిమా లో  మద్య పాన  మత్తులో  బావి మీద నృత్యం చేస్తూ పాడే పాట , తెలుగు చిత్రాల  పాటల చిత్రీకరణలో  ఒక మరుపు రాని చిత్రీకరణ !
కమల్ హసన్  అలా లయ బద్ధం గా నృత్యం చేయ గలిగాడు కానీ , అతిగా మద్య పానం చేస్తే,  హృదయం లయ తప్పడం మాత్రం తధ్యం.  ఈ పరిస్థితిని ‘ హాలిడే హార్ట్ సిండ్రోం ‘ ( holiday heart syndrome ) అంటారు. ఇక్కడ కూడా కారణం, అతిగా సేవించిన మద్యం ,అవసరమయిన విద్యుత్ ఇంపల్స్ లను అవక తవక గా ప్రసరింప చేసి, తద్వారా హృదయం లయ తప్పేట్టు చేస్తుంది. దీని పరిమాణం సాధారణం గా  ఎట్రిఎల్ ఫిబ్రి లేషన్స్ ( atrial fibrillations ) గా కనిపిస్తుంది వారిలో.
( పైన ఉన్న చిత్రం చూడండి. అందులో నార్మల్ గా  గుండె  లో ఇంపల్స్ లు ఉంటె ‘  గుండె రాత ‘ ఎట్లా ఉంటుందో , అదే  ఎట్రియల్ ఫిబ్రి లేషన్స్ ఉన్నప్పుడు , అంటే గుండె అవక తవకలు గా కొట్టుకుంటున్నప్పుడు , ‘ గుండె రాత ‘ కూడా అవక తవకలు గా ఎట్లా ఉందొ ఇలా గుండె లయ తప్పితే పరిణామాలు కూడా  ‘ లయ తప్పుతాయి ‘ అంటే  ఉదాహరణకు  ఎట్రియల్ ఫిబ్రి లేషన్స్ ను కంట్రోల్ చేయక పొతే ,   గుండె లోనుంచి  రక్తం గడ్డ కట్టి ఆ గడ్డలు మెదడు కు వెళ్లి పక్ష వాతం కలిగించ వచ్చు ! ) 
వచ్చే టపాలో ఇంకొన్ని సంగతులు తెలుసుకుందాము !

హృదయం ‘ లయ’ తప్పితే, లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయి ?.36.

In Our Health on మే 17, 2012 at 8:05 సా.

హృదయం ‘ లయ’ తప్పితే లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయి ?.36.

 
మనం క్రితం టపాలో చూశాము కదా ! హృదయం లయ అంటే రిధం అంటే ఏమిటో !
మరి అలా ‘ లయ ‘ తప్పినప్పుడు  ఏ లక్షణాలు ఉంటాయి ? :
సాధారణం గా మనం గమనించే అంత స్పష్టంగా లక్షణాలు కనిపించక పోవచ్చు.  డాక్టర్ దగ్గరకు వెళ్ళినప్పుడు చేసే పరీక్షలలో బయట పడ వచ్చు.
కొందరు  వారిలో సాధారణ వేగం కన్నా ఎక్కువ వేగం తో గుండె కొట్టుకోవడం గమనించ గలుగుతారు. ( ఇలా వేగం గా గుండె లేక హృదయం కొట్టుకోవడాన్ని , ట్యాకీ కార్దియా లేక tachy cardia అంటారు. కంగారు పడవద్దు ట్యాకీ అంటే వేగం అని , కార్డియా అంటే గుండె అని అర్ధం ) అలాగే మరి కొందరు వారిలో గుండె ఎప్పటి కంటే నిదానం గా కొట్టుకోవడం కూడా గమనించ గలుగుతారు. ఈ పరిస్థితిని  బ్రాడీ కార్దియా లేక brady cardia అంటారు. బ్రాడీ అంటే  నిదానం లేక స్లో  అని , కార్దియా అంటే గుండె అనీ అర్ధం. ఈ రెండు పరిస్థితులూ సాధారణం గా  థయిరాయిడ్  ( thyroid ) గ్రంధి సరిగా పని చేయక పోవడం వల్ల కలగ వచ్చు.  ఇలా  ఎవరికి వారు వారి వారి గుండె కొట్టుకోవడం  ఫీల్ అవుతే  అప్పుడు వారికి పాల్పిటే షన్స్  ( palpitations ) వచ్చాయి అంటారు.
ఇలా సాధారణం గా తీవ్రం గా భయ పడినప్పుడు, లేదా ,  సరిగా  ప్రిపేరు  అవకుండా పరీక్ష రాద్దామని పరీక్ష హాలు లోకి ప్రవేశించి నప్పుడు, లేదా బాగా ప్రిపేరు  అయి కూడా ,  పేపరు ఎట్లా వస్తుందో అని విపరీతం గా ఆందోళన పడుతున్నప్పుడు కూడా జరగ వచ్చు.
ఇక్కడ ఒక అనుభవం. కాలేజీలో  ఫైనల్ పరీక్షలు జరుగుతున్నాయి.  క్లాసు లోని అందమయిన యువతులలో ఒక యువతి . పరీక్షల ముందు ఆందోళన పడడం  ఆమె నైజం. చక్కగా చదువుతుంది కూడా ! కానీ ఆందోళన పడడం కూడా మానదు.
ఇలా ఒక పరీక్ష రోజున, పేపరు అందుకోగానే   కళ్ళు తిరిగి పడిపోయారు అమ్మాయి గారు.  వెంటనే ఒక అసిస్టెంటు ప్రొఫెసరు గారు ఆ అమ్మాయి గారి ప్రధమ చికిత్స కోసం వచ్చారు. అందరి లోనూ తీవ్రమైన ఉత్కంటత. ముఖ్యం గా మా అందరిలో( యువకులలో  ) ఆ సమయం లో పేపరు ఎట్లా ఇచ్చారో అనే విషయం గమనించే స్థితి లో ఉంటే కదా !
వెంటనే ఆయన, ఆ అమ్మాయి ముఖం మీద చల్లని నీరు చల్లి , తుడిచి , మెల్లిగా లేపి కూర్చో పెట్టారు. కొన్ని నిమిషాల వరకూ సరిగా మాట్లాడ లేదు ఆమె. ఎవరి సహాయం లేకుండా ఆ ప్రొఫెసరు గారు  ఆమె సున్నితమైన నడుము చుట్టూ తన చేతులు పోనిచ్చి , ఆమెతో ఆలింగనం చేసుకుంటున్న రీతిలో ఆమెను లేవనెత్తి  బయటకు నడిపించుకు పోయాడు. హాలు అంతటా  అంత నిశ్శబ్దం లోనూ ,  యువకులందరి దీర్ఘ ఉచ్వాస నిశ్వాస లు ఒక్క సారి వినిపించాయి !  ఆమె అలా అర్ధ నిమీలిత నేత్రాలతో వాడి పోయిన తామర పూవు లా ఆయన గారి మీద వాలి పోయి ప్రధమ చికిత్స అయిన తరువాత మళ్ళీ పరీక్ష రాశారు.   (  అలా పడిపోయిన సమయం లో ఆమె హృదయం ఎంత వేగం తో కొట్టుకుందో లేదో ఎవరికీ  తెలియదు ! కానీ  పరీక్ష హాలు లో ఉన్న యువకులందరి హృదయాలు మాత్రం  లయ తప్పాయి ఆ కొన్ని క్షణాలూ ! ) పరీక్ష అయి పోయిన తరువాత  యువకులందరిలో  తీవ్రమైన చర్చ.  ఆ చర్చల సారాంశం ఒకటే ! ఆ అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసరు  చాలా చాలా అదృష్ట వంతుడని.  అప్పుడే జరిగిన పరీక్ష గురించి ఒక్కడు మాట్లాడితే ఒట్టు !
ఇలా ! కొందరు కొన్ని నిమిషాలు స్పృహ తప్పి పడి  పోవచ్చు.కొంత మంది లో తల తిరిగినట్టు అవడం , కళ్ళు తిరుగుతున్నట్టు  అవడం కూడా జరగవచ్చు.
అలాగే కొందరిలో ఊపిరి తీసుకోవడం కష్ట మనిపించ వచ్చు. ఇంకొందరిలో గుండె నొప్పి  కలగ వచ్చు ,
వచ్చే టపాలో  హృదయం లయ తప్పటానికి కారణాలూ లేక రిస్కు ఫ్యాక్టర్ల గురించి తెలుసుకుందాము !

హృదయం ‘ లయ తప్పటం ‘ అంటే ఏమిటి .35.

In Our Health on మే 17, 2012 at 10:22 ఉద.

హృదయం ‘ లయ తప్పటం ‘ అంటే ఏమిటి .35.

మానవులందరి లో సహజం గా గుండె నిమిషానికి 72 సార్లు కొట్టుకుంటుందని మనకందరికీ తెలుసు కదా ! దీనిని హార్ట్ రేట్ ( heart rate ) అంటారు. ( గుండె యాభై నుంచి వంద సార్లు ,నిమిషానికి కొట్టుకోవడాన్ని నార్మల్ హార్ట్ రేట్ అంటారు. అంటే యాభై కంటే తక్కువ సార్లు కానీ , వంద కంటే ఎక్కువసార్లు కానీ కొట్టుకుంటుంటే అది అసాధారణం అనబడుతుంది. అప్పుడు వైద్య సలహా తీసుకోవాలి )
అంటే అరవై సెకండ్లకు రమారమి డెబ్బయి రెండు సార్లు కొట్టుకుంటుంది. కానీ ఈ డెబ్బయి రెండు సార్లూ ఒక లయ బద్ధం గా కొట్టుకుంటుంది. దీనినే రిధం ( Heart Rhythm ) అంటారు.
రిధం ( rhythm ). అంటే , ఈ అరవయి సెకండ్లలో మొదటి పది సేకనులూ ముప్పయి సార్లు కొట్టుకొని , మిగతా యాభయి సేకండ్లూ నలభయి రెండు సార్లు కొట్టుకోవడం జరగదు. ఒక లయ తో డెబ్బై రెండు సార్లూ , సమానం అయిన అంతరాయం అంటే interval తో కొట్టుకుంటుంది.
ఇది ఆరోగ్య వంతమైన మానవులలో. చాలా ఆరోగ్య వంతమైన అథ్లెట్ లకు, గుండె తక్కువసార్లు కొట్టుకోవడం సహజం. అది ఏమీ జబ్బు అనబడదు అప్పుడు. ( ఉదాహరణ కు టెన్నిస్ ఆటలో అత్యంత ప్రముఖులలో ఒకడైన స్వీడిష్ ఆట గాడు జార్న్ బోర్గ్ కు నిద్ర లేచినప్పుడు 50, మద్యాహ్నానికి 60 సార్లు కొట్టుకునేది ట , గుండె, ( నిమిషానికి ).
అలాగే మనం ఆతురుత తో ఉన్నప్పుడు గుండె వేగం గా కొట్టుకుంటుంది. అంటే మన హార్ట్ రేట్ ఎక్కువ అవుతుందన్న మాట. అప్పుడు కూడా హార్ట్ రిధం మారదు. అంటే ఎక్కువ సార్లు కొట్టుకున్నా మొదటి ఇరవయి సేకండ్లూ నిదానం గా కొట్టుకోవడం , లేక మిగతా నలభై నిమిషాలూ వేగం గా కొట్టుకోవడం లాంటిది జరుగదు, ఆరోగ్య వంతులలో !
అలా కాక హృదయం లయ తప్పితే అంటే దాని రిధం మారితే, లేక రిధం అవకతవక గా అయితే ఆ పరిస్థితిని హార్ట్ ఎరిత్మియా ( Heart or Cardiac arrythmiya ) అంటారు.
ప్రేమ లో హృదయం లయ తప్పుతుందా ?:
ప్రేమలో ‘ పడితే ‘ , గుండె ఒక్కోసారి ఎక్కువ గా కొట్టుకుంటున్నట్టు అనిపించ వచ్చు. లేదా ‘ ఒక బీట్ మిస్సవుతున్నట్టు కూడా అనిపించవచ్చు ! ఇది కూడా సహజమే ! అంటే ప్రేమలో ‘ ఇరుక్కు పొతే ‘ తీవ్రమైన భావోద్వేగాలకు లోనవుతాము మనం. దాని ఫలితమే ‘ హృదయం లయ తప్పడం ‘ అంటే హార్ట్ రేట్ కానీ రిధం గానీ మారడం. కానీ ఈ మార్పులన్నీ తాత్కాలికం మాత్రమే ! అంటే ప్రేమించడం మానితే ఆగి పోతాయని అర్ధం చేసుకోకండి ! ప్రేమ కంటిన్యూ అవుతున్నా , ఈ తీవ్ర భావోద్వేగాలు నిరంతరం ఉండవు గా !అందువల్ల. అలాగే హృదయం ‘ లయ ‘ తప్పని వాళ్ళు ప్రేమించడం లేదనీ అర్ధం చేసుకో కూడదు. ప్రేమిస్తున్నప్పుడు అలా జరిగితే కంగారు పడవద్దు ‘ ప్రేమ ‘ శృతి మించి ‘ ‘ రాగాన ‘ లేక ‘ మధుర రాగాల ‘ పాకం ‘ లో పడుతుందని మాత్రమే అనుకోవాలి మరి !
ప్రేమికులు తమ అనుభవాలు తెలియ చేయండి ‘ హృదయ పూర్వకం గా ‘ !

ఇలా హృదయం లయ తప్పితే ఏమవుతుందో వచ్చే టపాలో తెలుసుకుందాము !

కరోనరీ బైపాస్ ఆపరేషన్ అంటే ఏమిటి ?.34.

In Our Health on మే 16, 2012 at 8:00 సా.

కరోనరీ బైపాస్  ఆపరేషన్  అంటే ఏమిటి ?.34.

మనం క్రితం టపాలలో యాంజైనా కు చికిత్స లో భాగం గా  గుండె పనిచేయడానికి అవసరమైన  రక్తాన్ని సరఫరా చేసే , కరోనరీ ధమనులు పాక్షికం గా పూడుకు పొతే, వాటిని  యాంజియోప్లాస్టీ అనే ప్రొసీజర్ తో ఎట్లా సరి చేస్తారో  తెలుసుకున్నాము కదా !
అలాగే  బెలూన్ తో  కరోనరీ ధమని లో పూడిక తీసివేశాక  మళ్ళీ పూడుకు పోవడం కానీ, లేక  ముడుచుకు పోవడం కానీ జరగకుండా  ఆ ధమని లో కి స్టెంట్  పెట్టడం గురించి కూడా  తెలుసుకున్నాము కదా !
ఇంత వరకూ బాగానే ఉంది.  కానీ , కొన్ని పరిస్థితులలో ,  చెడు కొలెస్టరాల్ పేరుకుపోయి , గుండెకు రక్త సరఫరా చేసే కరోనరీ ధమనులు చాల భాగం పూడుకు పోతాయి. అట్టి పరిస్థితి లో  ఆ ధమనులను  రిపేరు చేయడం అసాధ్యం. మరి అప్పుడు గుండె సరిగా కొట్టుకుంటూ ఉండడానికి  , గుండె కు కూడా , ఆక్సిజెన్ సరఫరా ,  రక్తం ద్వారా జరగాలి కదా ! మరి రక్తం సరఫరా చేయడానికి రక్త నాళాలు ఏవి ?  కరోనరీ ధమనులు  బ్లాక్ అయి ఉన్నాయి కదా !
అట్లాంటి పరిస్థితులలో చేసే ప్రొసీజరు ను కరోనరీ బైపాస్ ఆపరేషన్  అంటారు.  బైపాస్ అంటే  ఇంకో దోవ ( another route ) ద్వారా రక్త సరఫరాను మళ్ళీ ఏర్పరుచుతారన్న మాట.
అంటే కరోనరీ ధమని కొంత భాగం వరకు పూడుకు పొతే ,  ఆ భాగాన్ని వదిలి వేసి , చివర భాగానికి, ఇంకో ధమనిని  కానీ , అంటే artery , లేక ఇంకో సిర ను కానీ (  అంటే  vein )  మన శరీరం లో ఇంకో భాగం నుంచి తీసి అక్కడ జత చేస్తారు.
అలా జత చేయడం వల్ల, ఆ భాగం లోని గుండె కండరాలకు , మళ్ళీ రక్త సరఫరా సరిగా అంది ,  గుండె నొప్పి రాకుండా ఉంటుంది. అంటే గుండె పోటు కూడా కొన్ని దశాబ్దాల వరకూ రాదన్న మాట.
సాధారణం గా ఇంకో ధమని ని మన రొమ్ము మీద నుంచి తీసి కరోనరీ ధమని కి జత చేస్తారు. ( అంటే Internal mammary artery ) అలాగే సిర ను సాధారణం గా మన కాలికి ఉన్న సిర ( Saphenous vein ) ను తీసి, జత చేస్తారు.
ఇలా మన శరీరం లో ఇంకో చోటనుంచి పూడిక ఏమీ లేని సిర ను కానీ , ధమని ని కానీ తీసి , గుండె  ధమని కి  జత చేసి , గుండె రక్త సరఫరా  ‘ ఇంకో దోవ ‘ ద్వారా మళ్ళీ పునరుద్ధరించే  ప్రొసీజర్ మొత్తాన్ని , కరోనరీ బైపాస్ ఆపరేషన్ అంటారు.
మీలో ఎంత మందికి యు ట్యూబ్  వీడియో చూసే అమరిక ఉందొ , మీ కంప్యుటర్ లలో. వీలు కనక ఉంటె పైన ఉన్న వీడియో చూడండి , ఇది నాలుగు భాగాలు గా ఉంది. ఈ వీడియో నిజం గా జరుగుతున్న ఆపరేషన్ ను తీసిన వీడియో ఇది.
చూసి , మీ అభిప్రాయం తెలపండి.

యాంజియో ప్లాస్టీ లో స్టెంట్ వేయడం అంటే ఏమిటి ?.33.

In Our Health on మే 15, 2012 at 9:03 సా.

యాంజియో ప్లాస్టీ లో స్టెంట్ వేయడం అంటే ఏమిటి ?.33.

మనం క్రితం టపాలో చూశాము , గుండెకు రక్తం సరఫరా చేసే కరోనరీ ధమనుల పూడికను ఒక క్యాతెటార్ ద్వారా  చిన్న బెలూన్ ను ధమని లోకి ప్రవేశ పెట్టి  ఆ బెలూన్ ను  లాగుతూ ఆ పూడికను లేక ప్లేక్ ను అక్కడనుంచి తీసి వేయడం.
అట్లా ధమనిలో ఏర్పడ్డ  పూడికను అంటే పార్షి యల్  బ్లాక్ ను తీసివేసిన తరువాత , ఆ ధమని  మళ్ళీ రక్త సరఫరా ను మామూలు గా గుండె కండరాలకు సరఫరా చేస్తుంది. కానీ  కొన్ని పరిస్థితులలో  ఆ ధమని మళ్ళీ పూడుకు పోవడం కూడా జరుగుతుంటుంది. 
ఇలా మళ్ళీ  కరోనరీ ధమనులు పూడుకు పోకుండా  ఒక స్టెంట్ ను ప్రవేశ పెడతారు. ఈ స్టెంట్ సాధారణం గా ఒక సున్నితమైన లోహం తో చేసిన జాలీ  లాగా ఉంటుంది. కానీ ఈ జాలీ లేక వల లాగా ఉన్న  స్టెంట్  ఒక గొట్టం ఆకారం లో ఉంటుంది.  అతి సున్నితం గా ఈ స్టెంట్ , లోహం పోగులతో చేసిన వల లా ఉన్నప్పటికీ , చాలా గట్టిగా ఉండి అది ఉన్న ప్రదేశం లో ధమని ని కొలాప్స్  అవకుండా అంటే ముడుచుకు పోనీకుండా  ఉంచుతుంది. అలా ఉంచడం వల్ల రక్త ప్రసరణ సరిగా అందుతుంది , ఆ ధమని ద్వారా ! 
పైన ఉన్న మొదటి పటం చూడండి అందులో క్యాతెటార్  ద్వారా ప్రవేశ పెట్టిన బెలూన్ ఇంకా  స్టెంట్, మొదట ముడుచుకు పోయి ఉంటాయి. పాక్షికం గా పూడుకుపోయిన కరోనరీ ధమని లో ప్రవేశించిన తరువాత , బెలూన్ ను పెద్దగా చేసి దాని ద్వారా అక్కడ ఉన్న పూడిక అంటే ప్లేక్ ను పెకిలించుతారు. అలా పెకిలించిన తరువాత బెలూన్ తో పాటు ప్రవేశ పెట్ట బడిన స్టెంట్ ( అప్పటి వరకూ ముడుచుకు పోయి ఉంటుంది ) అప్పుడు తెరుచుకుని  ఆ ధమని ని మళ్ళీ పూడుకు పోకుండా, ముడుచుకు పోకుండా   ఉంచుతుంది. 
 
ఇక రెండో పటం లో ఒక వేలు మీద ఉంచిన  రెండు స్టెంట్ లను చూడండి వాటి నిజమైన పరిమాణం ఎంతో అవగాహన ఏర్పడడానికి ( అవి సాధారణం గా కరోనరీ ధమని ఎంత వ్యాసం తో ఉంటాయో తెలియ చేస్తున్నాయి కదా ! ) 
 
వచ్చే టపాలో ఇంకొన్ని వివరాలు చూద్దాము ! 

యాంజియో ప్లాస్టీ కధ ఏమిటి ?.32.

In Our Health on మే 15, 2012 at 7:39 సా.

యాంజియో ప్లాస్టీ  కధ ఏమిటి ?.32.

మనకందరికీ తెలుసు , సాధారణం గా  యాంజైనా  అంటే గుండె నొప్పి వచ్చిన వాళ్లకు  యాంజియో ప్లాస్టీ అనే   ప్రొసీజర్ చేస్తారని.
కానీ దాని వివరాలు ఇప్పుడు తెలుసుకుందాము.మనం మునుపటి టపాలలో తెలుసుకున్నాము కదా యాంజైనా అంటే గుండె నొప్పి రావడం గుండెకు సరఫరా చేసే రక్త నాళాలు ( అంటే కరోనరీ ధమనులు )  పాక్షికం గా  కొవ్వు చేరి పాక్షికం గా పూడుకు పోవడం వల్ల, గుండె కండరాలకు ఆక్సిజెన్ సరిగా అందక , గుండె నొప్పి వస్తుందని.
మరి కేవలం మందులతోనే ఈ పూడిక తెరుచుకోదు కదా ! అందు వల్ల అప్పుడు యాంజియో ప్లాస్టీ  అనే ప్రొసీజర్  చేస్తారు.
ఈ పద్ధతిని మొదట  కనుక్కోన్నది ,  అమెరికా డాక్టరూ , రేడియాలజీ స్పెష లిస్టూ అయిన  చార్లెస్ డాటర్.    ( Dr.Charles Dotter ). ఇది 1964 లో జరిగింది.  Dr.డాటర్  ఒక 82 సంవత్సరాల  స్త్రీ కి  తొడ భాగం లో ఉన్న ధమని ( అంటే ఫీమోరల్ ఆర్టరీ ) పూడుకు పోయి , ఆమె తన కాలు కోల్పోయే పరిస్థితి వచ్చింది.  ఆ స్త్రీ కాలు తీసివేయడానికి ఒప్పుకోలేదు. అప్పుడు డాక్టర్ డాటర్ ఒక ప్రయత్నం గా , ఎక్స్ రే సహాయం తో చూసుకుంటూ , ఒక  క్యాతెటార్ ద్వారా ( అంటే catheter ) ఒక బెలూన్ ను  ఫీమోరల్ ధమని లోకి ప్రవేశ పెట్టాడు . తరువాత , ఆ బెలూన్ ను కొంత పీడనం తో నింపి , ఆ బెలూను ను క్రిందకూ పైకీ ,  పూడిక ఉన్న ధమని లో లాగటం వల్ల , ఆ పూడిక పోయింది.  ఆ స్త్రీ కాలిలో రక్త ప్రసరణ తిరిగి వచ్చి ,  కాలు సవ్యం గా అయింది. ( డాక్టర్ డాటర్ కు నోబెల్ ప్రైజ్ కూడా వచ్చింది ఈ  విజయానికి )
కానీ మానవుల గుండె కు ఈ యాంజియో ప్లాస్టీ మొట్ట మొదటి సారి చేసినది జర్మన్ డాక్టర్  గ్రుంజిగ్ ( Andreas Gruentzig ) September 1977 లో.
పైన ఉన్న పటం లో గమనించండి, గుండె కు రక్తాన్ని సరఫరా చేసే కరోనరీ ధమని లో  ముందుగా ఎలా క్యా తెటార్ ను ప్రవేశ పెట్టి , దానితో ఉన్న బెలూన్ ను  నింపి  , ఆ బెలూన్ ను క్రిందకూ మీదకూ కదల్చడం వల్ల  ప్లేక్ అంటే  చెడు కొవ్వు తో  ధమని గోడలలో ఏర్పడిన పెచ్చు  ఊడి పోతుంది. దానితో  ఆ కరోనరీ ధమని మామూలు గా గుండె కు రక్త సరఫరా చేయగలుగుతుంది. అంటే రక్తం తో పాటు ఆక్సిజెన్ కూడా గుండె కండరాలకు అంది, గుండె నొప్పి   తగ్గి పోతుంది. 
యాంజియో ప్లాస్టీ అంటే రక్త నాళాన్ని రిపేరు చేయడం.  ఈ పద్ధతిని  మన దేహం లో ఎక్కడ ఉపయోగిస్తే, ఆ రక్త నాళం పేరు తో దానిని పిలుస్తారు.
ఉదాహరణకు :
కరోనరీ యాంజియో ప్లాస్టీ ( Coronary angioplasty ) : గుండె ధమనుల రిపేరు.
కేరాటిడ్ యాంజియోప్లాస్టీ ( Carotid angioplasty ) : మెడలో ఉండే ప్రముఖ ధమని ని కేరాటిడ్ ధమని అంటారు. ఇందులో పూడిక వస్తే మెదడు కు రక్త సరఫరా సరిగా అందక  పక్షవాతం లేక స్ట్రోక్  రావచ్చు, అందువల్ల ఇక్కడ కూడా ధమనిని రిపేరు చేస్తారు.
రీనల్ యాంజియోప్లాస్టీ  ( Renal angioplasty ) : అంటే మూత్ర పిండాలకు సరఫరా చేసే ధమని ని రిపేరు చేయడం. ఇలా చేయక పొతే , పూడిక మూత్ర పిండాలకు రక్త సరఫరా అందక , కిడ్నీ ఫెయిల్యూర్ అవవచ్చు.
మనం గుర్తు ఉంచుకోవలసినది ,  ఈ పూడికలు ఎక్కడ ఏర్పడినా ,  అందుకు  ప్రధాన విలన్  పేరు ‘  LDL కొలెస్టరాల్ ‘ ( లేక ప్లేక్ ) !
వచ్చే టపాలో ఇంకొన్ని విషయాలు తెలుసుకుందాము ! 

ఏస్ ఇన్హిబిటార్ మందులు హై బీ పీ ని ఎట్లా తగ్గిస్తాయి ? .31.

In Our Health on మే 14, 2012 at 10:34 సా.

ఏస్ ఇన్హిబిటార్ మందులు  హై బీ పీ ని ఎట్లా తగ్గిస్తాయి ? .31. 

మనం క్రితం టపాలో చూశాము. మొదటి దశలో కొత్తగా అధిక రక్త పీడనం కనుక్కొన్నప్పుడు ,  A అంటే ఏస్ ఇన్హిబిటార్ వాడమని సలహా ఇస్తారని.
ఈ ఏస్ ఇన్హిబిటార్  55 సంవత్సరాల లోపు వయసు ఉన్న వారికి వాడమని సలహా ఇవ్వడం జరుగుతుంది.
ఈ ఏస్ ఇన్హిబిటార్ ఎట్లా పనిచేస్తుందో చూద్దాము.
క్రింద పటం గమనించండి. 
మన రక్త నాళాలు నార్మల్ గా  అంటే సాధారణం గా   వెడల్పు అయినప్పుడు ,  అంటే వాటి వ్యాసం పెరిగినప్పుడు  రక్త పీడనం తగ్గుతుంది.  అప్పుడు  వాటి గోడలలో ఉన్న కండరాల కణాలకు యాంజియో టేన్సిన్ అనే రసాయనం అతుక్కుంటుంది.
( మనం చూశాము కదా , మునుపటి టపాలో , మన రక్త నాళాలు లోహం తో చేసిన పంపు ల లా కాక , కండరాల పొరతో చేసిన పంపులని.  రక్త నాళాలలో ఈ కండరాలు ఉబ్బెత్తుగా మనకు సహజం గా కనిపించే  చేతి, కాళ్ళ  కండరాలు గా కాక  పలుచటి పొరలు లాగా అమరి ఉంటాయి. ఉదాహరణ కు  మనం పొడవాంటి బూర అంటే బెలూన్ , ఊదక ముందు అంటే గాలి నింపక ముందు , కుంచించుకు పోయి ఉంటుంది కదా. కానీ అది , దాని లోకి గాలి ఊదినప్పుడు , వ్యాకోచించు తుంది కదా !  అలా వ్యాకోచించడం పలుచటి పొర ద్వారానే అవుతుంది కదా ! అలాగే మన రక్త నాళాలు వ్యాకోచించి ఉన్నప్పుడు , వాటిలో రక్తం ఉన్నా , విశాలం గా ఉండడం తో రక్త పీడనం తగ్గుతుంది )
ఒకసారి యాంజియో టేన్సిన్  అనే జీవ రసాయనం  కండరాల కణాలకు అతుక్కొగానే,  ఆ కండరాలు సంకోచిస్తాయి అంటే బిగుతు గా అయి తద్వారా,  రక్త నాళాల వ్యాసం  తగ్గిస్తాయి. ఇలా వాటి వ్యాసం తగ్గటం వల్ల రక్త పీడనం పెరుగుతుంది.
మనం తీసుకునే ఏస్ ఇన్హిబిటార్ మందు  యాంజియో టేన్సిన్ అనే రసాయన పదార్ధాన్ని తయారు కాకుండా అడ్డుకుంటుంది.(  అందువల్లనే  ఈ మందులకు ACE inhibitors అనే పేరు వచ్చింది. ( A C E అంటే  Angiotensin  Converting Enzyme ) ఆ ఎంజైం ను ఆపి తద్వారా  యాంజియో టేన్సిన్ తయారు కావడం తగ్గించడం వల్ల ఈ మందులకు యాంజియోటేన్సిన్ కన్వర్టింగ్ ఎంజైం ఇంహిబిటర్స్ అని పేరు వచ్చింది ). అలా  యాంజియో టేన్సిన్ అనే రసాయనం తయారు కాక పోవడం వల్ల  లేక దాని తయారీ తగ్గి పోవడం వల్ల  , రక్త నాళాలు వ్యాకోచ స్థితి లోనే ఉండి అధిక రక్త పీడనం తగ్గిస్తాయి.  పైన ఉన్న పటం లో రెండవ చిత్రం లో ACE inhibitors యాంజియో టేన్సిన్ రక్త నాళాల కండరాలకు అతుక్కోకుండా చేయడం వల్ల , రక్త నాళం వ్యాకోచ స్థితి లోనే  ఉండడం గమనించండి.
ఇట్లా  అందరిలోనూ రక్తనాళాల వ్యాకోచ సంకోచ  క్రియలు జరుగుతూ ఉంటాయి. కానీ అందరిలోనూ  అధిక రక్త పీడనం ఉండదు. దానికి కారణం స్పష్టం గా ఇంతవరకూ తెలియదు. కానీ తీవ్రమైన వత్తిడి కూడా ఈ పరిస్థితికి కారణం అవుతుందని కూడా భావించ బడుతున్నది. అంటే మనం నిత్యం వత్తిడి గా ఉంతే  అప్పుడు రక్త    రక్త నాళాలలో  కండరాల పొర ఎక్కువ సంకోచించి , తద్వారా అధిక రక్త పీడనం కలిగించ వచ్చు. అందువల్ల నే  వత్తిడి తగ్గించుకునే , రిలాక్సేషన్ , లేక మెడిటేషన్ , లేక యోగా ప్రక్రియలకు ప్రాముఖ్యం చాలా ఉంది, అధిక రక్త పీడనం కంట్రోలు చేయడం లో.
మరి ఏస్ ఇన్హిబిటార్  రోజూ వేసుకోవాలా ?:
రక్త నాళాలు  సంకోచం , వ్యాకోచాలు రోజూ  జరుపుతుంటాయి కదా !  అందువల్ల రోజూ  ఈ మందు తీసుకోవడం మానకూడదు.
ఇంకో గమనిక : ఈ ఏస్ ఇన్హిబిటార్  మందుల పేర్లన్నీ  ‘ ప్రిల్ ‘ లేక  pril  అనే  చివరి అక్షరాలతో  ఉంటాయి గమనించారా ! అంటే క్యాప్టో ప్రిల్, ఏనాలాప్రిల్, రామిప్రిల్,  లిసినోప్రిల్.. ఆలా !
వచ్చే టపాలో ఇంకొన్ని విషయాలు తెలుసుకుందాము !